Stand van zaken in de Nederlandse hotelsector (2025)

De Nederlandse hotelsector heeft anno 2025 grotendeels herstel laten zien na de zware klappen van de COVID-19-pandemie. Hieronder wordt per aspect de actuele stand van zaken besproken, onderbouwd met recente data en trends.

Herstel van toerisme na COVID-19: Bezettingsgraden en bezoekersaantallen

Na de pandemie is het toerisme in Nederland sterk teruggeveerd. In 2022 steeg het aantal gasten in Nederlandse logiesaccommodaties (hotels, campings, huisjesparken, e.d.) met 40% ten opzichte van 2021, naar 44 miljoen gasten, nagenoeg terug op pre-coronaniveau . Deze groei zette door in 2023 met een nieuw record van 49,7 miljoen gasten – een toename van 8% tov. 2022. Vooral buitenlandse bezoekers kwamen terug: het aantal internationale gasten steeg in 2023 met bijna 25% naar 20,4 miljoen, gelijk aan het niveau van vóór de crisis . Binnenlandse toeristen bleven hoog met ~29,3 miljoen in 2023 . In 2024 nam het totaal aantal gasten verder toe tot 51,7 miljoen (+5%), waarbij zowel buitenlandse (+5%) als Nederlandse gasten (+4%) groeiden .

Bezettingsgraad hotels: De hotelbezetting is bijna hersteld tot het recordniveau van 2019. Gemiddeld steeg de bezettingsgraad van slechts ~39% in 2021 (na lockdowns) naar 65,8% in 2022 . In 2023 liep dit verder op tot 74,8%, nog maar ~3 procentpunt onder het record van 78,2% in 2019 . Hiermee waren hotelkamers in 2023 vrijwel even goed bezet als vóór de pandemie. (Ter vergelijking: in 2020 zakte de bezettingsgraad naar ca. 30–40% .) Grote steden trokken weer veel bezoekers: zo behaalde Amsterdam in 2023 een gemiddelde bezetting van rond 81% – het hoogste van het land . Ook regio’s zoals Schiphol en omliggende gemeenten zagen sterke bezetting, vaak 70–75% of hoger .

De sterke vraag van zowel binnenlandse als internationale gasten heeft hotels dus weer gevuld. Het voor- en naseizoen laten eveneens herstel zien, al blijven er seizoenschommelingen. Per saldo is het toerismevolume eind 2024 boven het niveau van 2019 uitgekomen , wat zich vertaalt in vrijwel even hoge of lokaal zelfs hogere bezettingsgraden dan pre-corona.

Ontwikkelingen in hotelbouw, uitbreidingen en investeringen

Aanbod en nieuwe hotels: Ondanks de pandemie is de hotelcapaciteit de afgelopen jaren gegroeid. Tussen 2017 en 2024 steeg het aantal hotels in Nederland met circa 6% naar 3.842 hotels (peildatum 1 juli 2024) . Deze accommodaties bieden samen ruim 150.000 hotelkamers en bijna 329.000 bedden . Opvallend is dat Amsterdam daarin bijna 500 hotels en ~42.000 kamers telt, terwijl de rest van het land ~3.345 hotels omvat . Dankzij het herstel van de vraag heeft deze groei in aanbod niet tot leegstand geleid – de bezettingsgraad bleef hoog, ook bij nieuw geopende hotels.

Nieuwe projecten: Er worden weer volop hotels gebouwd of vernieuwd. In 2023–2024 openden tientallen nieuwe hotels, variërend van kleinschalige boetiekhotels tot grote leisure-resorts . Veel nieuwe hotels zijn ontworpen met oog op beleving en duurzaamheid. Enkele noemenswaardige projecten:

• Grand Hotel Efteling (Kaatsheuvel) – het grootste attractiepark van Nederland bouwt een nieuw hotel met 143 kamers, restaurants, spa en zwembad, direct bij de parkentree. Dit megaproject met zeven verdiepingen wordt in 2024 opgeleverd . Uniek is dat het geheel binnen de parkgrenzen ligt, als uitbreiding van de Efteling-ervaring. Het hotel wordt bovendien volledig gasloos en aangesloten op een WKO-installatie (warmte-koudeopslag) .

• Transformatie van erfgoed – ook het herbestemmen van markante panden tot hotel zet door. Zo opende in februari 2025 in Alkmaar een Fletcher hotel in de oude gevangenis van de stad . Dit boutique-hotel in een monumentaal gebouw combineert historie met modern comfort. Dergelijke projecten (kerken, kantoren, etc.) zijn populair vanwege de unieke uitstraling.

• Uitbreiding van ketens – Nederlandse hotelketens investeren in nieuwe locaties. Van der Valk (Valk Exclusief) bijvoorbeeld ontwikkelt diverse nieuwe hotels: o.a. een 125-kamers hotel in Woerden (bouw gestart in 2024) en een 113-kamers hotel aan de Maas bij Maastricht , gepland voor 2025. Ook in Leiden-Oegstgeest komt een groot Valk-hotel (opening 2027) . Zulke uitbreidingen spelen in op zowel toeristisch als zakelijk verkeer buiten de Randstad.

Daarnaast worden vele bestaande hotels opgeknapt of uitgebreid. Veel ondernemers hebben de coronajaren benut voor renovaties, zodat het product up-to-date is nu de vraag weer aantrekt. Denk aan kamerupgrades, lobby- en restaurantverbouwingen en toevoeging van wellness- en meetingfaciliteiten.

Investeringen en vastgoed: Het vertrouwen van investeerders in hotelvastgoed is terug. In 2024 werd ruim €420 miljoen geïnvesteerd in de Nederlandse hotelsector – een stijging van >65% ten opzichte van circa €250 miljoen in 2023 . Dit betreft vooral de aankoop/verkoop van hotels en financiering van nieuwe projecten. Ter illustratie: de grootste transactie van 2024 was de verkoop van Hotels van Oranje in Noordwijk voor €65 miljoen . Institutionele beleggers en private equity tonen hernieuwde interesse, mede door het herstellende toerisme en de schaarste aan hotels op topbestemmingen . Ondanks stijgende bouwkosten en rente blijven hotels aantrekkelijk als belegging, zeker moderne en duurzame objecten.

Conclusie aanbodzijde: De sector groeit dus zowel in vraag als in aanbod. Er is sprake van gematigde capaciteitsuitbreiding zonder overaanbod – nieuwe hotels weten zich gevuld te krijgen. Investeringsimpulsen leiden tot kwaliteitsverbetering en innovatie in het hotelaanbod. Tegelijk blijven overheden alert in bepaalde steden: zo handhaaft Amsterdam een restrictief hotelbeleid (hotelstop) om ongewenste wildgroei tegen te gaan, wat bijdraagt aan schaarste en ruimte voor projecten elders .

Trends: Duurzaamheid en digitalisering in hotels

Duurzaamheid

Duurzaam ondernemen is een belangrijke trend in de hotellerie. Steeds meer hotels nemen maatregelen op het gebied van energie, milieu en circulariteit:

• Energie-efficiëntie en gasloos bouwen: Nieuwe hotelgebouwen worden vaak aardgasvrij opgeleverd en maximaal geïsoleerd. Veel recent geopende hotels zijn volledig elektrisch en maken gebruik van warmtepompen en warmte-koudeopslag (WKO) in plaats van gasaansluitingen . Zo wordt het nieuwe Efteling Hotel aangesloten op een WKO en volledig gasloos geëxploiteerd . Bestaande hotels stappen waar mogelijk ook over op duurzame warmtebronnen. Op daken worden zonnepanelen geïnstalleerd – de keten Van der Valk plaatste bv. duizenden panelen op diverse hotels. Energiezuinige verlichting (LED) en sensortechnologie beperken het verbruik. Deze investeringen zijn mede gedreven door hoge energieprijzen en klimaatdoelen.

• Milieukeurmerken en groene initiatieven: Nederland telt ruim 750 hotels met een Green Key-certificering, het toonaangevende duurzaamheidskeurmerk in de sector . Green Key-hotels onderscheiden zich door milieuvriendelijke keuzes op het gebied van energie- en watergebruik, afvalbeheer en een gezond binnenklimaat . Grote ketens streven naar (of hebben) Green Key Gold voor al hun locaties. Daarnaast ontplooien hotels eigen groene initiatieven: het verminderen van single-use plastics (bijv. herbruikbare dispensers ipv mini-verpakkingen), het terugdringen van voedselverspilling (samenwerking met Too Good To Go, doneren restantvoedsel) en het scheiden en recyclen van afval. De ambitie is vaak zero waste op termijn. Sommige hotels experimenteren met circulaire concepten, zoals inrichting met duurzaam meubilair van gerecyclede materialen of het hergebruik van vrijkomende materialen bij renovaties . Ook zijn dak- en binnentuinen in opkomst – groen op of in hotels verbetert de luchtkwaliteit en biodiversiteit, en levert groenten/kruiden voor de keuken .

• Klimaat en community: Hotels nemen deel aan bredere duurzaamheidsprogramma’s. Denk aan de “Green Deal” in de gastvrijheidssector, waarin doelen worden gesteld voor CO₂-reductie. Veel hotels compenseren (een deel van) hun uitstoot of bieden gasten de optie om dit te doen. Tevens wordt lokaal ingekocht: van voedsel (lokale leveranciers, seizoensproducten) tot amenities, om transportemissies te beperken en de gemeenschap te steunen . Aan de kust helpen strandpaviljoen-hotels met strandopruimacties; overal zien we meer laadpalen voor elektrische auto’s bij hotels. De branche boekt dus duidelijk vooruitgang op duurzaamheidsgebied – duurzaamheid en gastvrijheid gaan hand in hand en hotels profileren zich hier graag mee .

Digitalisering en technologie

De pandemie heeft de digitalisering in hotels versneld. In 2025 is “contactloos” en slim hotelmanagement de norm. Enkele belangrijke ontwikkelingen:

• Self service en automatisering: Bijna 60% van de Nederlandse hotels laat gasten inmiddels zelf online of via een kiosk inchecken . Hotels investeren massaal in self-service kiosken, mobiele check-in apps en digitale kamersleutels. Dit versnelt het proces, bespaart personeelskosten en speelt in op de wens van gasten voor minimale wachttijd en fysiek contact. Grotere ketens hebben eigen apps waarmee gasten vooraf gegevens invullen, kamers kiezen en hun smartphone als sleutel gebruiken. Fysieke receptiebalies maken deels plaats voor tablets of QR-code zuilen in de lobby. De uitdaging is wel de gastvrijheid te borgen – hotels trainen personeel om ondanks automatisering toch persoonlijke aandacht te geven .

• Artificial Intelligence (AI) toepassingen: Hotels omarmen AI om zowel operationele efficiëntie te vergroten als de gastenservice te verbeteren. Algoritmes ondersteunen bijvoorbeeld de planning: AI helpt bij personeelsroosters en voorraadbeheer, waardoor kosten bespaard worden en er altijd voldoende personeel en middelen zijn . Ook administratieve taken (zoals boekingen verwerken, standaard e-mails beantwoorden) worden deels geautomatiseerd via AI-gestuurde systemen en chatbots. Voor gasten zet een groeiend aantal hotels chatbots/virtuele conciërges in – denk aan een 24/7 AI-assistent (via de hotelapp of WhatsApp) die vragen beantwoordt, roomservice bestellingen aanneemt of lokale tips geeft. AI analyseert bovendien grote hoeveelheden gastdata (reviews, voorkeuren, boekingsgedrag) om gepersonaliseerde aanbiedingen te doen . Bijvoorbeeld: een terugkerende gast krijgt automatisch een kamervoorstel vergelijkbaar met vorige keer of een speciaal arrangement op maat. Deze verregaande personalisering verhoogt de gasttevredenheid en opbrengst per gast.

• Robots en IoT: Enkele innovatieve hotels experimenteren met robots voor simpele taken. In lobby’s verschijnen robots die koffers vervoeren of de weg wijzen. Hotels op Schiphol gebruiken al poetsrobots voor vloerreiniging. Kamerrobots (zoals een “robot butler”) bezorgen soms extra handdoeken of snacks aan de deur. Hoewel nog gimmicky, verbeteren deze robots snel. Daarnaast groeit het Internet of Things (IoT) in hotels: slimme thermostaten en sensoren regelen klimaat en verlichting op basis van aanwezigheid, wat energie bespaart en comfort verhoogt. Gasten kunnen via spraakbediening (bijv. smart speaker op de kamer) de lichten dimmen of een spa-reservering maken. Ook op het gebied van veiligheid vindt digitalisering plaats: moderne hotels testen gezichtsherkenning of vingerafdrukscan als kamerdeurslot, en gebruiken camera-analytics voor crowd control . Privacy en kosten zorgen er wel voor dat deze technieken beperkt worden toegepast.

• Back-office digitalisering: Tot slot omarmen hotels cloud-software voor hun administratie en revenue management. Prijsbepaling (yield management) gebeurt realtime met behulp van data-analyse en AI die vraagvoorspellingen maakt. Hierdoor worden kamerprijzen dynamischer en optimaler vastgesteld. Ook training van personeel gaat digitaal (e-learning modules, VR-trainingen voor hospitality). De COVID-19 checklists zijn vervangen door digitale hygiëne-audits. Al met al zorgt technologie voor efficiëntere bedrijfsvoering – noodzakelijk in een krappe arbeidsmarkt – terwijl het tegelijk de gastbeleving kan verrijken.

Financiële prestaties van de hotelsector

De financiële gezondheid van de hotelsector is anno 2025 gematigd positief: omzet en tarieven zijn sterk omhoog gegaan ten opzichte van pre-corona, maar kosten drukken de winstmarges. Enkele kerncijfers illustreren dit:

• Omzet en tarieven: Dankzij het herstelde toerisme hebben hotels hun prijzen fors kunnen verhogen. De gemiddelde kamerprijs (ADR) lag in 2023 rond €166, een stijging van ~38% ten opzichte van 2019 (€120) . In combinatie met de hoge bezettingsgraad resulteerde dit in een RevPAR (opbrengst per beschikbare kamer) van ca. €124 in 2023, flink boven het niveau van pre-corona (€88 in 2019) . Per saldo is de kameromzet dus ruim een derde hoger dan voorheen. Ook de totale omzet per kamer (incl. F&B, zalen etc.) nam toe: gemiddeld €195 in 2023 vs. ~€145 in 2019 . Landelijk kwam de hotelbranche-omzet in 2023 uit op circa €7,7 miljard . Voor 2024 wordt wederom omzetgroei rond 5% gemeld , al vlakt de volumegroei af terwijl prijzen stabiliseren.

• Kostenstijgingen en winstgevendheid: De keerzijde van de omzetgroei zijn sterk gestegen bedrijfskosten. Hotels kregen te maken met hoge inflatie (energie, inkoop) en vooral fors hogere personeelskosten. In 2022 stegen de loonkosten al met ~10% en in 2024 zelfs ~11% (t.o.v. gemiddeld 6% in andere sectoren) door loonakkoorden en schaarste op de arbeidsmarkt . Deze kostenexplosie heeft de winstgevendheid onder druk gezet. Waar het bedrijfsresultaat in 2019 gemiddeld neerkwam op zo’n 41% van de omzet, was dat in 2023 ca. 35% . Met andere woorden: de marge is enkele procentpunten lager dan vóór corona. In 2022 was het rendement zelfs nog lager (~31,5%) , waarna 2023 enig herstel toonde. Veel hoteliers zagen hun energiekosten verdubbelen in 2022; dat effect nam in 2023 af door prijsdalingen en maatregelen, maar blijft een aandachtspunt. Ook verzekeringen en onderhoud zijn duurder. Al met al verdampen winsten deels door de kostenstijgingen: diverse bronnen signaleren dat hotelondernemingen netto nog niet allemaal op het oude winstniveau zitten . Dit wordt bevestigd door de HOSTA-enquête van Horwath HTL.

• Vergelijking 2019 vs 2023: Onderstaande tabel zet enkele financiële kerngetallen uit recordjaar 2019 naast die van 2023, ter illustratie van de ontwikkelingen:

Bron: CBS / Horwath HTL (HOSTA 2024) voorlopige cijfers.

Zoals te zien lagen in 2023 de kameropbrengsten aanzienlijk hoger dan in 2019, maar de winstmarge lager door kosteninflatie. Met andere woorden: de hotelgast betaalt meer dan ooit, wat de omzet ten goede komt, maar voor de hotelier blijft onder de streep minder over dan vóór de pandemie.

• 2024 en vooruitzicht: In 2024 stabiliseerde de financiële performance enigszins. Volgens CBRE steeg de gemiddelde bezetting in 2024 licht door naar ~72,6%, maar daalde de gemiddelde kamerprijs met ~2%, waardoor de RevPAR min of meer gelijk bleef . De loon- en energiekosten bleven echter hoog, wat ertoe leidde dat 2024 voor veel hotels een jaar was van kostencorrectie en margedruk . Voor 2025 zijn de vooruitzichten gematigd positief: de grootste kostenstijgingen zouden achter de rug zijn (inflatie daalt, CAO-loonstijgingen normaliseren) . Als de vraag sterk blijft, kunnen hotels mogelijk hun kamerprijzen weer iets verhogen, waardoor de operationele resultaten verbeteren . Toch is er onzekerheid rondom overheidsbeleid – met name de voorgenomen BTW-verhoging op logies van 9% naar 21% (per 2026) baart zorgen in de branche . Dit zou overnachtingen flink duurder maken en mogelijk de groei in de komende jaren afremmen. Tevens verhoogde Amsterdam per 2024 de toeristenbelasting fors (naar 12,5% van de kamerprijs) , wat de concurrentiepositie van Amsterdamse hotels kan verzwakken. De financiële prestaties van de sector zijn dus goed hersteld, maar er blijft kwetsbaarheid door externe factoren.

Arbeidsmarkt en personeel in de hotelsector

Personeelsbezetting en tekorten: De horeca- en hotelsector heeft in 2023 een recordaantal werknemers bereikt. Er waren eind 2023 circa 517.000 mensen werkzaam in de brede horeca, meer dan ooit tevoren . Dit herstel in werkgelegenheid is deels inhaalgroei na de corona-uitstroom. Tegelijk kampt de sector nog steeds met aanzienlijke personeelstekorten. In het derde kwartaal van 2024 gaf ruim 69% van de horecabedrijven aan een tekort aan arbeidskrachten te ervaren – weliswaar lager dan de ~85% een jaar eerder, maar nog altijd het hoogste van alle sectoren . Personeelsschaarste is dus iets afgenomen dankzij aanwas van nieuwe mensen, maar blijft een structureel probleem.

Instroom en verloop: De branche kent een zeer hoge dynamiek in de arbeidsmarkt. In 2023 bedroeg de netto instroom29,5% – dat betekent dat 152.400 nieuwe medewerkers zijn begonnen dat jaar . Tegelijk was er bijna evenveel uitstroom: zo’n 145.000 medewerkers verlieten de horeca in 2023 . Feitelijk heeft de sector een grote jaarlijkse verversing van personeel. Inclusief interne doorstroom (ca. 10% verschoof binnen de horeca) is duidelijk dat veel vacatures steeds opnieuw ingevuld moeten worden. Dit hoge verloop hangt samen met het vele tijdelijke werk en bijbanen in de horeca.

Contracten en arbeidsvoorwaarden: Flexibiliteit is kenmerkend: ruim 58% van de horecamedewerkers had in 2023 een contract voor bepaalde tijd . Seizoenspieken (zomer, feestdagen) vereisen veel flexibele krachten. Tegelijk zet de branche in op aantrekkelijkere arbeidsvoorwaarden om personeel te binden. Zo zijn de lonen fors verhoogd in de afgelopen twee jaar. Het gemiddelde bruto jaarinkomen in de horeca steeg van €24.500 in 2021 naar €28.400 in 2023 – een groei van 16%. Deze stijging komt door cao-afspraken (meerdere loonsverhogingen), de verhoging van het wettelijk minimumloon, én de krappe arbeidsmarkt die werkgevers dwingt hogere salarissen te bieden . Veel hotels bieden daarnaast extra’s zoals bonussen voor het aanbrengen van nieuwe collega’s, verhoging van fooienregelingen, of secundaire voordelen (bv. kortingsnachten, trainingen op kosten van de zaak).

Wervingsinspanningen: Omdat het moeilijk blijft voldoende gekwalificeerde mensen te vinden, zijn hotels creatief in werving en behoud. Er wordt actief gerecruteerd onder zij-instromers, studenten en zelfs gepensioneerden. Hotels organiseren banenmarkten en werken samen met horeca-opleidingen. Toch is er een zorgpunt: het aantal jongeren dat een horecaopleiding volgt daalt – in 2023 waren er nog maar ~29.370 MBO-studenten in een horecaopleiding, ~2.000 minder dan in 2022 . Om dit te compenseren, zetten hotels en KHN zwaar in op interne opleidingen en bijscholing. Medewerkers kunnen via volwasseneneducatie certificaten en diploma’s behalen op de werkvloer . Initiatieven zoals de Leermeester+ programma’s (praktijkleren met erkende beoordeling) moeten de vaardigheden en het behoud van personeel vergroten .

Werkdruk en werkomgeving: Door de personeelstekorten is de werkdruk hoog. Bijna 43% van de horecaondernemers noemde in 2024 “hogere werkdruk voor het bestaande personeel” als direct gevolg van het tekort . Veel hotels moeten creatieve roosters maken en managers springen zelf bij op de werkvloer. Als verlichting zien we automatisering (zoals eerder genoemd) en soms het beperken van dienstverlening (bijvoorbeeld kamerreiniging op verzoek in plaats van dagelijks). Tegelijkertijd rapporteren medewerkers nog een relatief hoge tevredenheid: volgens de arbeidsmarktmonitor is ruim 23% van de horecamedewerkers zeer tevreden met het werk , wat hoger is dan in veel andere sectoren. Aspecten als de informele sfeer, teamgeest en afwisseling in het hotelwerk blijven aantrekkelijk. Brancheorganisaties benadrukken “goed werkgeverschap”: investeren in personeel loont. KHN spoort leden aan tot betere roostering (werk-privé balans), opleidingskansen en doorgroeimogelijkheden om personeel te behouden .

Conclusie arbeidsmarkt: De hotelsector heeft meer mensen aan het werk dan ooit, maar de mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt blijft een van de grootste uitdagingen. Personeel is schaars en daardoor duurder, wat de bedrijfskosten opjaagt. Veel hotels kampen met openstaande vacatures, hogere werkdruk en moeten creatief zijn om hun service op peil te houden. Tegelijk wordt er vooruitgang geboekt: lonen en arbeidsvoorwaarden verbeteren, en er is hernieuwde aandacht voor opleiding en beroepstrots in de hospitality. Of dit genoeg is om de jeugd en nieuwe talenten te blijven aantrekken, zal de komende jaren blijken. De sector anticipeert in ieder geval op een blijvend krappe arbeidsmarkt en past zich daarop aan met zowel technologische als organisatorische oplossingen.

Bronnen: De bovenstaande informatie is gebaseerd op actuele gegevens van o.a. het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek), KHN (Koninklijke Horeca Nederland), NRIT Media, Horwath HTL (HOSTA-rapport) en sectoranalyses van CBRE en Rabobank. Deze betrouwbare bronnen bevestigen gezamenlijk dat de hotelsector in 2025 weer floreert qua bezetting en omzet, maar ook geconfronteerd wordt met nieuwe uitdagingen in kostenbeheersing en personeelsvoorziening.